CHP Genel Lider Yardımcısı Aksaz Şahbaz, Türkiye’de obezite oranının artması ile ilgili yazılı çıklama yaptı. Açıklamasında obezitenin Türkiye’nin karşı karşıya olduğu bir halk sıhhati krizi olduğunu belirten Aksaz Şahbaz, şunları kaydetti:
“Türkiye, sessizce derinleşen bir halk sıhhati kriziyle karşı karşıyadır: Obezite salgını. Obezite, yalnızca ferdi bir hayat üslubu problemi değil; diyabetten kalp-damar hastalıklarına, hipertansiyondan birtakım kanser çeşitlerine kadar pek çok ölümcül hastalığın direkt tetikleyicisidir. Lakin Sıhhat Bakanlığı’nın bu krize verdiği karşılık, halkı çarşı pazarda tartmak üzere bilimsel desteği olmayan, popülist ve gösterişli bir uygulamaya indirgenmiştir.
“1998’DE YÜZDE 22 OLAN OBEZİTE ORANI BUGÜN YÜZDE 32”
Türkiye Beslenme ve Sıhhat Araştırması datalarına nazaran, yetişkinlerde obezite oranı yüzde 31,5’tir. Bayanların yüzde 39,1’i, erkeklerin yüzde 24,6’sı obezdir. Her 10 erişkinden 3’ü obezdir. Çocukluk çağında obezite oranı yüzde 9,9; fazla kilolu oranı yüzde 14,6’dır. Bu sayılarla Türkiye, OECD ülkeleri ortasında en yüksek obezite yüküne sahip ülkelerden biri hâline gelmiştir. 1998 yılında yüzde 22 olan obezite oranı, bugün yüzde 32’nin üzerine çıkmıştır. Bu artışın gerisinde yatan temel nedenler yoksulluk, sıhhatsiz beslenme, hareketsizlik, eğitim eksikliği ve kamusal altyapı yetersizliğidir.
“MİLYONLARCA İŞÇİ VE EMEKLİ KONUTUNA ET SOKAMAMAKTA”
Üstelik bu tablo, ağırlaşan ekonomik krizle daha da derinleşmektedir. Besin enflasyonu yüzde 70’in üzerindedir. Dünya genelinde besin fiyatları düşerken, Türkiye’de temel besine erişim lüks hâline gelmiştir. Milyonlarca işçi ve emekli meskenine et sokamamakta, çocuklarına süt dahi alamamaktadır. Yumurtaya erişemeyen aileler, en ucuz lakin en sıhhatsiz olan işlenmiş karbonhidratlara mahkum edilmektedir. Bugün Türkiye’de her dört çocuktan biri okula aç gitmekte, her beş çocuktan biri haftada en az bir gün yemek yiyememektedir. Bu çocuklara bir öğün fiyatsız ve sağlıklı okul yemeğini çok gören anlayış, obeziteyle çabayı yalnızca retorikte bırakmaktadır. Sıhhatsiz beslenme bir tercih değil, bir mecburilik hâline gelmiştir. Bu şartlarda obezite, yoksulluğun ve kamusal ihmalin direkt bir sonucudur.
“ACİL VE TESİRLİ KAMUSAL GAYRET ŞART”
Bu halk sıhhati krizine karşı acil ve tesirli kamusal uğraş kaidedir. Eğitim ve bilinçlendirme kuraldır. Okul öncesinden başlayarak tüm kademelerde sağlıklı beslenme ve etkin ömür dersleri zarurî hale getirilmelidir. Tıp ve sıhhat bilimleri müfredatında obeziteyle çabaya yönelik programlar yer almalı, sıhhat çalışanlarına yönelik hizmet içi eğitimler düzenlenmelidir.
Çocukluk çağına yatırım yapılmalıdır. Her okulda diyetisyen ve fizyoterapist istihdamı zarurî hâle getirilmelidir. Tüm çocuklara bir öğün fiyatsız, sağlıklı okul yemeği sağlanmalı, kantinler sıkı biçimde denetlenmelidir.
Sağlıklı kentler ve faal ömür teşvik edilmelidir. Kent planlamasında yürüyüş yolları, bisiklet parkurları ve açık spor alanları yaygınlaştırılmalıdır. Lokal idarelerin toplumsal antrenman programları teşvik edilmeli ve yaygınlaştırılmalıdır.
Birinci basamak sıhhat hizmetleri güçlendirilmelidir. Aile sıhhati merkezlerinde diyetisyen, fizyoterapist ve psikologlar zarurî olarak istihdam edilmelidir. Riskli bireyler için tarama ve yönlendirme sistemleri geliştirilerek e-Nabız üzere dijital sistemlerle entegre edilmelidir.
Bilimsel izlem ve faal kontrol sağlanmalıdır. Türkiye genelinde her 5 yılda bir obezite ve diyabet sıklığını ölçen saha araştırmaları yapılmalı, sonuçları kamuoyuyla şeffaf halde paylaşılmalıdır. ‘Mucize diyet’ ismi altında sunulan bilim dışı uygulamalara ve düzmece tedavi vaatlerine karşı tüzel yaptırımlar uygulanmalıdır.
Çağrımızdır: obeziteyle uğraş insanları sokakta tartmakla, afiş asmakla değil, bilimsel, kamucu ve eşitlikçi siyasetlerle mümkündür. Yoksulluğu, sıhhatsiz kentleri, eğitimsizliği ve adaletsiz besin erişimini görmezden gelen hiçbir strateji muvaffakiyete ulaşamaz. Sağlıklı hayat bir ayrıcalık değil, anayasal bir haktır. Bu hakkı her yurttaş için teminat altına almak, toplumsal devletin en temel vazifesidir.”
