Şeker Bayramı’nda sırf bin lira artırılarak 4 bin liraya çıkarılan emekli bayram ikramiyesi, Kurban Bayramı öncesinde de yerinde saydı. 31 Mayıs’tan itibaren yatırılmaya başlanan ikramiyeler 4 Haziran’a kadar tüm hesaplara geçecek.
CEVAHİR AVM ÖNÜNDE TOPLANDILAR
Devrimci Personel Sendikaları Konfederasyonu, (DİSK) ikramiye fiyatına karşılık hazırladığı raporda Emeklinin 7 yıllık bayram ikramiyesi kaybının 50 bin lira olduğunu belirtti ve “Bayram ikramiyesi değil harçlık! Pula dönen emekli bayram ikramiyesini kabul etmiyoruz!” diyerek İstanbul Şişli’deki Cevahir Alışveriş Merkezi’nin önünde hareket düzenledi.
Emekli buluşmasında konuşan DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, DİSK-AR’ın emekli bayram ikramiyesindeki erimeyi gösteren raporun ayrıntılarını paylaştı.
‘EMEKLİLERE YÖNELİK ADALETSİZLİK GİDEREK BÜYÜYOR’
Çerkezoğlu, emeklilerin yıllarca paha üretip ülkeyi zenginleştirmelerine rağmen görmezden gelindiğini belirterek “Ülkemizde emekli adaletsizliği giderek büyüyor. Hem emekli olabilmek hem de insanca bir emekli ömrü sürmek giderek zorlaşıyor” dedi.
Türkiye’de emeklilik sisteminin 2008 yılında yürürlüğe giren Toplumsal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile uygunca kötüleştiğini tabir eden Çerkezoğlu “Emekli aylık bağlama oranları ve güncelleme katsayıları düşürüldü. Emekli aylıklarının hesaplanmasında ulusal gelirin hissesi yeterlice azaldı. Aylıkların artırılmasında yalnızca resmi enflasyon dikkate alınmaya başlandı ve sonuçta aylıklarda önemli bir gerileme yaşandı” dedi.
Asgari fiyatın bile altında kalan ortalama emekli aylığını geçmiş yıllarla kıyaslayan Çerkezoğlu, “2002 yılında en düşük emekçi emekli aylığı taban fiyatın yüzde 32 üzerindeyken, bugün Hazine’den tamamlama süreci sonrasında bile en düşük emekli aylığı taban fiyatın yüzde 34,5 altındadır. Kök aylıklarda durum daha da vahimdir. Hazineden tamamlama üzere ucube bir uygulamayla 14 bin 469 TL olarak ödenen aylıklar ise yılın birinci dört ayında enflasyon karşısında alım gücünü kaybederek 12 bin 536 TL’ye gerilemiştir” sözlerini kullandı.
‘İKRAMİYELER HARÇLIK HALİNE GELDİ’
Emekli aylıkları üzere emekli bayram ikramiyelerinin de yıllar içerisinde eridiğini vurgulayan Çerkezoğlu “İki bayramda, bütün yıl boyunca 8 bin lira ikramiye. Utanç verici bir durum. Bu nasıl ikramiye? Bugün artık bir ikramiyeden değil bayram harçlığından kelam etmek lazım. 2018 yılında belirlenen bayram ikramiyesi, taban fiyatın yüzde 62,4’üne karşılık geliyordu. 2025’te 4 bin TL’lik bayram ikramiyesi taban fiyatın yüzde 18’ine kadar geriledi. Emekli ikramiyesi taban fiyata nazaran artırılsaydı en az 13 bin 793 TL olması gerekirdi. Böylelikle emekli bayram ikramiyesinin taban fiyat karşısındaki kaybı 2025 için, iki bayramı da dikkate aldığımızda yaklaşık 20 bin TL kayıp var. Emekli bayram ikramiyesi TÜFE ve besin enflasyonu karşısında da 2018-2025 ortasında 25 bin 248 TL eridi” tabirlerini kullandı.
TALEPLER SIRALANDI
DİSK’in emekliler ismine talepleri şöyle:
- En düşük emekli aylığı minimum fiyat seviyesine yükseltilmelidir. Bu fiyat emeklilerin kök aylığı kabul edilmelidir. Ucube bir sistem olan tamamlama sürecinden vazgeçilmelidir. Bunun yerine en düşük aylık taban fiyata çekilmeli, öbür aylıklar da tıpkı oranda yükseltilmelidir.
- Emekli aylıkları ortasındaki dengesizliğin giderilmesi için intibak düzenlemesi yapılmalıdır. Emekli aylıklarının bağlanmasında 2000 öncesi, 2000-2008 ortası ve 2008 sonrası olmak üzere var olan üç farklı sistemden doğan adaletsizlikler ve dengesizlikler giderilmelidir. Birebir mühletlerle çalışan ve eşit prim ödeyen emeklilerin aylıkları ortasındaki farklar eşitlik unsuruna alışılmamıştır. Aylık Bağlama Oranları ve güncelleme katsayıları eski seviyesine yükseltilmeli ve kapsamlı intibak düzenlemesi ile emekli aylıkları ortasındaki eşitsizlik giderilmelidir.
- Enflasyonun kusurlu ve eksik ölçümünden kaynaklanan kayıplar giderilmeli. Emekli aylıklarının artırılmasında büyüme oranlarının tamamı dikkate alınmalıdır.
- Yılda iki sefer verilen emekli bayram ikramiyeleri en az taban fiyat kadar olmak üzere artırılmalıdır. Emekli bayram ikramiyesi emekli aylığından az olmamalıdır. Emeklilere yılda 4 kere birer aylık fiyatından ikramiye verilmelidir.
- Emeklilik yaşı konusunda adalet ve istikrar sağlanmalıdır. Emeklilikte adil bir kademeli geçiş sistemi uygulanmalıdır. Uzun yıllardır verilen gayret sonucu yapılan EYT düzenlemesi kıymetli bir mağduriyeti giderirken yeni adaletsizlikler yaratmıştır. Anayasa’nın eşitlik prensibi ihlal edilmiştir. 8 Eylül 1999 gününden evvel sigortalı olanlar için emeklilikte yaş şartı olmadan emeklilik imkânı tanınırken, 9 Eylül 1999 ve sonrasında sigortalı olan bayanlarda 20 ve erkeklerde 17 yıl daha geç emeklilik kelam konusu olacaktır. Bir gün, bir ay, bir yıl farkla ortaya büyük bir dengesizlik çıkmıştır. Sigorta başlangıcı 9 Eylül 1999 ve sonrası olanlar için adil bir kademeli geçiş sistemi kabul edilmelidir.
- Emekli ile dul ve yetim aylıkları belirlenirken emekliler kelam ve karar sahibi olmalıdır. Emeklilerin sendika kurma hakkı önündeki yasal pürüzler kaldırılmalı, emekçi emeklilerine aylıklar belirlenirken toplu kontrat hakkı tanınmalıdır. Emekli sendikalarına dönük kapatma davalarından vazgeçilmelidir. Hükümet emekli sendikalarını kapatma teşebbüslerinden vazgeçmelidir.
DİSK Emekli-Sen Gölcük Şube Başkanı Hamza Kaya, sendika hakkındaki kapatma kararı, emekli aylıkları ve ikramiye fiyatı hakkında Cumhuriyet’e konuştu, “Biz emekliler o denli güçlüyüz ki bu hükümete güle güle” dedi.
