ABD Başkanı Donald Trump‘ın yeni gümrük vergileri piyasalarda şok tesiri yarattı. ABD’nin son yüzyıldaki en yüksek ithalat vergileri, resesyon tasalarını artırdı. Bu durum pay senedi piyasalarından petrol ve dolar endeksine kadar geniş bir yelpazede yankı buldu. Altın ise inançlı liman talebiyle rekor düzeye ulaştı. Trump, yüzde 10’dan başlayıp yüzde 40’ı aşan “karşılıklı” gümrük vergilerini duyurdu. Yüzde 10’luk başlangıç tarifeleri 5 Nisan’da, daha yüksek oranlar ise 9 Nisan’da devreye girecek.
DOLAR YILIN EN BERBAT GÜNÜNÜ YAŞADI
Trump’ın açıklamalarının akabinde ABD Doları sert düşüş yaşadı. ABD dolar endeksi 102 düzeyinin altına gerileyerek son altı ayın en düşük düzeyine indi. Yen ve İsviçre frangı üzere inançlı limanlara karşı kıymet kaybeden dolar, euro karşısında yüzde 2’ye yakın düşerek 1.11 düzeyine çıktı. S&P 500 ve Nasdaq vadeli süreçleri yüzde 4’ten fazla düşerken, Asya borsaları yüzde 3’e yakın geriledi. Avrupa endekslerindeki kayıplar ise yüzde 2.4 düzeyinde gerçekleşti.
PETROL PİYASASINDA SERT DÜŞÜŞ
ABD’nin beklenenden yüksek tarifeleri piyasaları riskten kaçışa yönlendirdi. Brent petrol vadeli süreçleri yüzde 6.5 kayıpla 70 dolara yaklaşırken, Amerikan ham petrolü yüzde 7 gerileyerek 66.7 dolara düştü.
ALTIN VE BAKIR TARİFELERDEN MUAF
Beyaz Saray, çelik ve alüminyum ithalatının tarifelere tabi olmayacağını açıkladı. Altın ve bakır da bu muafiyetten yararlandı. Altın, inançlı liman alımlarıyla 3 bin 170 dolara kadar yükselip rekor kırdı, lakin sonrasında 3 bin 70 dolara geriledi. Gümüş yüzde 5.5 düşerek 32 doların altına indi. Londra Metal Borsası’nda bakır fiyatı yüzde 2 kayıpla 9 bin 510 dolara düşerken, alüminyum son yedi ayın en düşük düzeyine indi.
KÜRESEL İKTİSAT İÇİN RİSKLER ARTIYOR
Ticaret savaşlarının tırmandığı, jeopolitik tansiyonların ve enflasyon baskılarının arttığı ortamda, S&P Küresel Market Intelligence global GSYİH büyümesinin yaklaşık yüzde 1 düşebileceğini öngörüyor. OECD, 2024 için global büyüme kestirimini yüzde 3.3’ten 3.1’e çekti. Fed’in ekonomik büyümeyi desteklemek için faiz indirimine gidebileceği bedellendiriliyor.
AVRUPA MİSİLLEME HAZIRLIĞINDA
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Trump’ın AB mallarına yüzde 20 gümrük vergisi getirmesine sert reaksiyon gösterdi ve bloğun misillemeye hazır olduğunu vurguladı. Von der Leyen, Trump’ın kararlarının global ticareti aksatacağını belirtirken, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron etkilenen kesim temsilcileriyle bir ortaya geldi. Belçika ve İspanya önderleri de Trump’a geri adım atması davetinde bulundu.
EN BÜYÜK DARBEYİ ASYA ALDI
Asya Pasifik ülkelerinden düşük katma pahalı eser ihraç edenler en yüksek tarifelerle karşılaştı.
Vietnam yüzde 46, Kamboçya yüzde 49, Sri Lanka yüzde 44, Bangladeş yüzde 37 vergiye tabi tutuldu.
Hindistan, Japonya ve Güney Kore, yüzde 24-26 aralığındaki tarifelerle daha avantajlı pozisyonda. Lakin otomotiv ve araba kesimlerinde yüzde 25’lik ek vergi yüküyle karşı karşıyalar.
Tayland ve Tayvan, ABD ile ticaret fazlaları nedeniyle yüksek tarifelerden etkilenirken, Avustralya ve Singapur daha düşük ticaret açıkları sebebiyle yüzde 10’luk vergiyle karşı karşıya.
VİETNAM VE TAYLAND’IN BÜYÜMESİ RİSK ALTINDA
Vietnam ve Tayland’a uygulanan ağır tarifeler büyüme üzerinde önemli baskı yaratıyor. Vietnam’ın GSYİH’sinin yüzde 5.5’inin, Tayland’ın ise yüzde 3’ünün etkilenmesi bekleniyor.
ASYA’DA PARA SİYASETLERİ GEVŞEYECEK
Artan ekonomik riskler nedeniyle bölge merkez bankalarının faiz indirimlerine gitmesi bekleniyor. ING, 2025’te Güney Kore, Endonezya, Filipinler, Hindistan ve Avustralya’da toplamda 75 baz puan faiz indirimi öngörüyor. JPMorgan, ABD tarifelerinin akabinde gelişmekte olan piyasa para ünitelerine yönelik tavsiyesini “düşük ağırlık” olarak güncelledi.
TÜRKİYE’YE YÖNELİK VERGİ KARARI
ABD’nin yeni gümrük tarifeleri, en önemli tarım ve hayvancılık ticaret ortaklarını da etkiliyor. Mısır ve soya fasulyesi en çok etkilenecek eserler ortasında. 2024-25 pazarlama yılında ABD’nin 640 bin ton mısır, 540 bin ton soya fasulyesi ithal etmesi bekleniyor. Son bir yılda ABD, 508 bin 200 ton net mısır ithalatı gerçekleştirdi. Türkiye, 153 bin 311 tonluk hissesiyle ABD’nin en büyük mısır tedarikçileri ortasında yer alırken, Trump’ın Türkiye, Ukrayna ve Fas’tan yapılan ithalata yüzde 10 temel gümrük vergisi uygulayacağı duyuruldu.
