ABD Başkanı Donald Trump, 20 Ocak’ta vazifeye gelmesinden sonra daha evvelden uygulayacağını söylediği ek gümrük tarifelerini yürürlüğe koydu.
Kanada ve Meksika’dan ithal edilen mallara yüzde 25 tarife getiren Trump idaresi, tıpkı anda Çin’den ithal edilen mallara da yüzde 10 tarifeye ek yüzde 10 tarife uygulamasını yürürlüğe soktu.
Uzun vakittir 2 Nisan’ı işaret eden Trump, Beyaz Saray’da düzenlenen aktiflikte, öbür ülkelere karşılıklı tarifelerin uygulanmasını öngören kararnameyi imzaladı.
Kararname kapsamında, ABD’nin birçok ticaret partnerinden ithal edilen mallara yüzde 10 ila yüzde 50 ortasında değişen oranlarda tarife uygulanmaya başlandı.
YÜZDE 34 EK VERGİ
Bu ülkeler ortasında yer alan Çin’e yüzde 34 ek tarife uygulanacağı açıklandı.
ABD’nin Çin’e uyguladığı gümrük vergisini artırması ticaret savaşlarının derinleşebileceği ve global ticaretin sekteye uğrayabileceği telaşlarını artırıyor.
Çin Ticaret Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Çin’in karara karşı olduğu ve kendi haklarını ve çıkarlarını korumak için karşı önlemler alacağı belirtildi.
Açıklamada, “Bu, tipik bir tek taraflı zorbalık uygulamasıdır. Bu, sırf ABD’nin kendi çıkarlarına ziyan vermekle kalmayacak, tıpkı vakitte global ekonomik kalkınmayı ve tedarik zinciri istikrarını da tehlikeye atacak” tabiri kullanıldı.
ABD’nin Çin’e yönelik tarifeleri artırması ve Çin’in buna mümkün misillemleri, global piyasalarda belirsizlik yaratıyor. Bilhassa teknoloji, otomotiv ve sanayi kesimleri bu ticari tansiyondan direkt etkileniyor.
ÇİN İHRACATINDA YAVAŞLAMA BEKLENTİSİ
Yeni yılda Trump’ın vazifeye başlaması ve gümrük tarifelerinde yaptığı birinci artışların Çin’in dış satımını etkilediği gözlenmişti.
Çin’in ABD’ye ihracatı Aralık 2024’te yıllık bazda yüzde 15,6 artarken, 2025’in birinci 2 ayında yüzde 2,3 yükseldi.
Öte yandan Çin’in ithalatı da birinci 2 ayda yıllık bazda yüzde 8,4 azalarak 369,43 milyar dolar oldu. İthalatta Temmuz 2023’ten bu yana en sert düşüş görüldü.
Ülkenin dış ticaret fazlası birinci 2 ayda 170,5 milyar dolar olarak hesaplandı.
‘KAZANANI OLMAYAN MÜCADELE’
Konuya ait açıklamada bulunan Çin Ticaret Derneği Başkanı Barış Ariç, küresel piyasalardaki genel beklentinin, bu tıp atılımların ticaret istikrarını düzeltmek yerine daha da bozacağı tarafında olduğunu söyledi.
Ariç, benzeri tarifelerin 2018-2019 yıllarında da uygulanmış ve Çin’in misillemesiyle ticaret savaşının başladığını anımsatarak, şunları kaydetti:
“Sonraki yıllarda yapılan tahliller, bu siyasetlerin ABD-Çin ticaret hacmini daralttığını fakat ticaret açığını kalıcı olarak kapatmadığını ortaya koydu. ABD’nin Çin’den ithalatı ve Çin’in ABD’ye ihracatı benzeri oranlarda düştü lakin ticaret istikrarı değişmedi. Bilhassa tarım, teknoloji ve sanayi kesimleri bu süreçten büyük ölçüde etkilendi. Örneğin, ABD’nin Çin’e soya fasulyesi ihracatı önemli oranda azaldı ve Çin alternatif tedarikçilere yöneldi.
Aynı halde, Çinli üreticiler de ABD’den ithalatlarını düşürerek farklı pazarlara yöneldi. Bu tablo göz önüne alındığında, Trump’ın emsal bir tarife siyaseti izlemesi, ticaret hacmini yine daraltacağı lakin ticaret açığında manalı bir düzelme sağlanamayacağı öngörülüyor. Yani aslında iki tarafın ekonomik çıkarlarına hizmet etmiyor. Daha evvel yaşanan sonuçlar, bu cins global oyuncular ortasındaki ticaret savaşlarının iki taraf için de kazananı olmayan bir çabaya dönüşebileceğini gösteriyor.”
‘ÇİN’İN KARŞILIK VERMESİ KAÇINILMAZ’
Ariç, Çin’in uzun müddettir ABD’nin tarife atılımlarına karşı hazırlık yaptığını belirtti.
Bunun en belirgin göstergesinin Avrupa Birliği (AB), Güney Asya ve Afrika üzere alternatif pazarlara yönelerek ihracatını çeşitlendirmesi olduğuna vurgu yapan Ariç, “Trump idaresinin evvelki yüzde 20’lik ek gümrük vergisine ek olarak 2 Nisan’da duyurduğu yüzde 34’lük yeni vergiyle toplamda yüzde 54’lük bir tarife artışı gerçekleşti. Çin’in bu sert atılıma karşılık vermesi kaçınılmaz. Evvelki misillemeler göz önüne alındığında, Çin’in ABD’nin tarım, makine ve otomotiv kesimlerini gaye alması bekleniyor. Ayrıyeten, teknoloji, petrol ve doğal gaz alanlarında da tarife artışları getirebilir. Global piyasalarda ise bu tansiyon, tedarik zincirlerini sarsarak ülkeleri alternatif üretici ve müşteri arayışına itebilir. Artan tarifeler, birtakım ülkelerde stagflasyon riskini yükseltirken, enflasyonla uğraş eden ekonomiler için de yeni bir tehdit oluşturuyor” diye konuştu.
Ariç, ABD’nin Çin’e uyguladığı yeni tarifelerin ve Çin’in buna karşı yapacağı atılımların global ticarette meçhullüğü artırdığını lisana getirdi.
Piyasaların bu formda belirsizlik içinde olduğu her periyot yatırımcı inancının azaldığına işaret eden Ariç, kelamlarını şöyle sonlandırdı:
“Bu manada inanç ortamının yine tesis edilmesi vakit alacak. Bu sebeple global ölçekte kısa vadede yatırımlarda düşüş bekleniyor. Ekonomik olarak dünya lideri iki gücün savaşından haliyle dünya iktisadı de etkilenecek. Birinci etapta ekonomik büyümede bir düşüş beklenmese de yavaşlama bekleniyor. Şayet bu tansiyon artmaya devam ederse o vakit ekonomik büyüme baskı altına giriyor diyebiliriz.”
