Avrupa, güç arzında evvelki gece önemli bir kriz yaşadı. Kimi ülkelerde elektrik kesintileri yaşanırken sanayi üretimi kısa müddetliğine durdu, metrolar çalışmadı, ulaşım sistemleri aksadı. İspanya, Portekiz ve Fransa’da yaklaşık 60 milyon kişi karanlığa gömüldü. Ömür durma noktasına gelirken Türkiye’de de emsal bir tehlikenin kapıda olduğu uyarısı en yetkili ağızdan geldi. Güç ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alpaslan Bayraktar, “Aynı sistemin kesimiyiz, misal durumlar Türkiye’de de yaşanabilir. Bu nedenle hem kamu hem özel kesim olarak dikkatli olmalıyız” dedi.
‘HIZLI AKSİYON ŞART’
Türkiye güçte dışa bağımlı ve Avrupa ile tıpkı ağı kullanıyor. Uzmanların niyeti rastgele bir hazırlığın olmadığı tarafında. Türkiye’nin nasıl etkileneceğini sorduğumuz TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Başkanı Mahir Ulutaş, yaşanan kesintinin akabinde şu an için Türkiye’de acil bir risk olmadığını belirtti. “Böyle durumlarda Türkiye Elektrik İletim AŞ’nin (TEİAŞ) uzmanlığı ve süratli müdahale kapasitesi belirleyici olacaktır” diyen Ulutaş’a nazaran Türkiye, sistemin etkilenmemesi için enterkonnekte ilişkiyi süratlice kesme yeteneğine sahip. Ulutaş, TEİAŞ’ın hâlâ kamu kurumu olmasını Türkiye’nin en büyük avantajı olarak kıymetlendirdi.
Ulutaş’ın dağıtım konusundaki ihtarları ise şöyle: “Enerji üretimi özel dalın elinde. İletim sınırımız güçlü fakat dağıtım şebekeleri özelleştirildiği için bakımsız. Türkiye bu kesintiden ders çıkararak güç depolama ve frekans dengeleme yatırımlarına yük vermeli.”
‘SANAYİNİN B PLANI YOK’
Makina İmalat Sanayi Federasyonu Başkanı Adnan Dalgakıran, sanayi dalının yaşanacak mümkün bir elektrik kesintisine karşı B planı olmadığını aktardı ve şunları söyledi:
– Türkiye’nin elektrikte bugüne kadar kıymetli problemler yaşamadığı için böylesi bir problemde nasıl davranacağına dair bir planı yok. Etkilenirse üretim bundan önemli etkilenir.
– Bilhassa daima ocakların çalışması gereken kesimlerin daha önemli tedbirler alması gerekir. Bu noktada farklı bir nükleer santralınız varsa öncelikli olarak kalan elektriklerin endüstriye yönlendirilmesi, üretimin durmaması için kamunun alacağı tedbirler ortasında olabilir.
– Elektrik gittiğinde özel dalın yapabileceği tek şey jeneratör alıp koymak olur. Şu anda şirketler esasen ekonomik açıdan problemli bir durumda, büyük bir ek jeneratör yatırımı yapacaklarını düşünmüyorum.
ENERJİ KRİZİ KAPIDA
Olası bir büyük kesintide 40- 50 katlı binalarda asansörlerin çalışmaması üzere kolay görünen problemlerin bile büyük bir kriz yaratacağı hatırlatılırken teklifler şöyle:
– Endüstride bilhassa organize sanayi bölgelerinde kritik üretim çizgilerinin kesintiye uğramaması için yedek jeneratör, batarya sistemlerinin yaygınlaştırılması gerekiyor. Ayrıyeten sanayicilere yönelik “talep tarafı yönetimi” kapsamında güç tüketimini esnek saatlere kaydırma modelleri öneriliyor.
– İş dünyasına güç arzındaki ani düşüşlerin yahut dalgalanmaların erkenden tespit edilmesi ve otomatik aksiyon alınmasını sağlayacak yatırımların artık “bir lüks değil, zorunluluk” olduğu hatırlatılıyor.
– Vatandaşa düşen sorumluluk ise güç tasarrufu şuurunu artırmak. Akıllı aygıt kullanımı, yalıtım yatırımı ve elektrikli aletlerin verimli kullanımı öne çıkıyor. Ayrıyeten güneş paneli üzere ferdî yenilenebilir güç yatırımları da teşvik edilmeli.
