Los Alamos Ulusal Laboratuvarı’ndan sismologlar tarafından yapılan yeni bir inceleme, kimi zelzelelerin aslında zımnî yeraltı nükleer testlerini maskelemiş olabileceğini öne sürdü.
Joshua Carmichael liderliğindeki takım tarafından hazırlanan ve Seismological Society of America’nın bülteninde yayımlanan çalışmada, doğal sarsıntılar ile nükleer patlamalar ortasındaki ayrımın beklenenden daha karmaşık olduğu vurgulandı.
Yeraltında yapılan nükleer testlerin, doğal zelzelelerle emsal sismik sinyaller ürettiği ve bu nedenle tespitinin zorlaştığı belirtiliyor.
PATLAMA VE ZELZELE SİNYALLERİ NASIL AYIRT EDİLİYOR?
Modern izleme teknikleri, bilhassa sıkıştırma (P) dalgaları ile kayma (S) dalgaları ortasındaki oranı tahlil ederek iki olay tipini ayırt etmeye yardımcı oluyor.
Patlamalar ekseriyetle zelzelelere kıyasla daha fazla P dalgası üretiyor.
Carmichael ve takımının tahliline nazaran, gelişmiş sinyal dedektörleri olağan koşullarda 1,7 tonluk bir yeraltı patlamasını yüzde 97 muvaffakiyet oranıyla tespit edebiliyor.
Ancak bu patlama, 100 saniye içinde ve 250 kilometre yakınında gerçekleşen bir zelzeleyle üst üste bindiğinde tespit başarısı yalnızca yüzde 37’ye düşüyor.
Carmichael, “Patlama ve zelzelenin dalga formlarının üst üste binmesi, en hassas dijital dedektörlerin bile bu patlamayı tespit etmesini zorlaştırıyor” dedi.
2012 RAPORU YİNE TARTIŞMAYA AÇILDI
Bu bulgular, 2012 yılında yayımlanan ve sarsıntı sinyallerinin patlamaları gizleyemeyeceğini öne süren bir raporun yine kıymetlendirilmesine yol açabilir.
Özellikle nükleer test izleme topluluğu için bu gelişme önemli bir tasa kaynağı oluşturuyor.
Örneğin, son 20 yılda altı nükleer test gerçekleştiren Kuzey Kore’de, test alanlarının etrafında küçük ölçekli sismik hareketlerin başlangıçta varsayım edilenden çok daha fazla olduğu ortaya çıktı.
Araştırmaya nazaran, ardışık zelzeleler ya da zelzele kümeleri üzere doğal olaylar da emsal biçimde patlama sinyallerini gizleyebiliyor. Bu türlü durumlarda patlama tespit oranı yüzde 92’den yüzde 16’ya kadar düşebiliyor.
Carmichael, “Bu durum, zelzele kümeleri yahut artçı sarsıntılar sırasında oluşan küçük sarsıntıların sayısını önemli formda azımsıyor olabileceğimiz manasına geliyor” sözlerini kullandı.
Bilim insanları, patlama maskelenmesi olaylarını test etmenin sıkıntı olduğunu, zira hem patlama hem de doğal sarsıntı sinyalleri içeren data setlerinin hayli hudutlu olduğunu belirtiyor.
