Uluslararası Af Örgütü, İnsan Hakları İzleme Örgütü, Almanya Barolar Birliği, New York Barolar Birliği’nin de ortalarında olduğu 30 milletlerarası hukuk ve insan hakları kurumu, Türkiye’de avukatların bağımsızlığını ve hukukun üstünlüğünü zayıflatmaya yönelik teşebbüsleri kınadıklarını belirten bir ortak açıklama yayımladı.
Avukatlar, barolar ve insan hakları örgütlerinden oluşan milletlerarası bir koalisyon bugün yayımladıkları ortak açıklamada, Türkiye yetkililerinin İstanbul Barosu’na, baro başkanı ve yönetim kurulu üyelerine ve avukatlık mesleği mensuplarına karşı artan akınlarının, avukatlık mesleğinin bağımsızlığına ve hukukun üstünlüğüne yönelik bir hakaret olduğu konusunda ihtarda bulundu.
Aralarında Memleketler arası Af Örgütü, İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), Almanya Barolar Birliği, New York Barolar Birliği’nin de bulunduğu 30 milletlerarası kurumun açıklamasında, özetle şunlara yer verildi:
SEÇİLMİŞ BARO BAŞKANI VE YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN VAZİFEDEN ALINMASI
21 Mart 2025’te İstanbul 2. Asliye Hukuk Mahkemesi, Avukatlık Kanunu’nun 77/5 Unsuru uyarınca İstanbul Barosu’nun seçilmiş liderliğinin misyondan alınmasına karar verdi. Karar, baro başkanı ve yönetim kurulu üyelerinin vazifelerine son vermekte ve Baro’nun tekrar seçim yapmasına hükmetmektedir. Bu teşebbüs, avukatlık mesleğinin bağımsızlığını zayıflatmakta ve Türkiye’de temel adalet unsurlarını ve hukukun üstünlüğünü hiçe saymaktadır.
BARO BAŞKANI VE YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE YÖNELİK CEZA SORUŞTURMASI
Buna paralel olarak, İstanbul Barosu Lideri İbrahim Kaboğlu ve on yönetim kurulu üyesine, ‘basın yoluyla terör örgütü propagandası yapmak’ ve ‘halkı aldatıcı bilgiyi alenen yaymak’ kabahatleri isnat edilmekte ve savcılık tarafından 12 yıla kadar mahpus ve siyasi yasak talep edilmektedir. Bu suçlamalar ve ilgili hukuk davaları direkt, Baro’nun Aralık 2024’te gazeteciler Nazım Daştan ve Cihan Bilgin’in Suriye’de öldürülmesine ait yaptığı, gazetecilerin ölümlerinin bağımsız olarak soruşturulması davetinde bulunan açıklamasından kaynaklanmaktadır. Bir meslek örgütünün, bu türlü unsurlu ve hak temelli bir müdahale nedeniyle ceza soruşturmasıyla karşı karşıya kalması, Türkiye’de insan hakları savunuculuğu yapan avukatların karşılaştığı ağır kısıtlamaları ortaya koymaktadır.
YÖNETİM KURULU ÜYESİNİN TUTUKLANMASI
İstanbul Barosu’nun yönetim kurulu üyelerinden Fırat Epözdemir’in keyfi olarak tutuklanması da Baro liderliğini amaç alan yargı tacizinin bir başka örneğidir. 23 Ocak 2025’te, Avrupa Konseyi’ne yaptığı savunuculuk ziyareti dönüşünde gözaltına alınan Epözdemir, 8 Nisan 2025 tarihli iddianame kapsamında kelamda ‘terör örgütü üyeliği’ ve ‘terör örgütü propagandası yapmak’ ile suçlanıyor. Epözdemir’in devam eden tutukluluğu ve davası, Türkiye’de devletin siyasetlerine itiraz eden ve insan haklarını savunan avukatlara yönelik artan baskıları yansıtmaktadır.
MART 2025 PROTESTOLARI BAĞLAMINDA AVUKATLARA YÖNELİK ARTAN SALDIRILAR
İstanbul Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun 19 Mart 2025’te gözaltına alınmasından bu yana, Türkiye ülke genelinde yaygın protestolara ve yüzlerce kişinin gözaltına alınmasına tanıklık ediyor. Bu kitlesel gözaltılara, türel takviye sağlamak hedefiyle müdahil olan avukatlar şahsen baskıların gayesi oldu. Meskenine gerçekleştirilen şafak baskınıyla gözaltına alınan eski İzmir Barosu Başkanı Özkan Yücel de dahil, İzmir ve İstanbul’da çok sayıda avukat, gözaltına alınan protestoculara takviye olmaya çalışırken gözaltına alındı. Ekrem İmamoğlu’nun avukatı Mehmet Pehlivan da 28 Mart 2025’te gözaltına alınıp isimli denetim koşuluyla özgür bırakıldı.
Gözaltındaki şahısların müdafiliğini üstlenmek isteyen avukatlar, müvekkilleriyle irtibat kurmakta ve mesleksel misyonlarını yerine getirmekte önemli pürüzlerle karşılaştı. Birçok hadisede avukatların, emniyette gözaltında tutulan müvekkillerine erişimleri engellendi yahut müvekkilleriyle sırf, kapalılığı ve tesirli temsili olumsuz etkileyen kısıtlı şartlarda görüşmelerine müsaade verildi. Yapılan bildirimlere nazaran, avukatların kilit sorgu süreçlerinde mahkeme salonuna girmelerine müsaade verilmedi yahut hakimlikteki tabirlerin avukatların yokluğunda alındı. Kimi durumlarda avukatların, gözaltındakilerin nerede tutulduğunu doğrulamaları bile engellendi. Gözaltındakilerin akıbeti ve nerede tutulduğunu kabul etmeyi, bildirmeyi yahut doğrulamayı reddetmek, zorla kaybetme cürmünün bir ögesidir.
Türkiye yetkililerinin bu hareketleri, yasal savunma hakkına direkt müdahale teşkil etmekte, adalete erişimi engellemekte ve barışçıl protestolara ve muhalefete tüzel takviye sağlamayı daha da kriminalize etmektedir. Bu hareketler, avukatlık mesleği üzerindeki baskıların tehlikeli bir biçimde arttığını ve adil yargılanma teminatları ile hukukun üstünlüğünün aşındığını göstermektedir.
ÇAĞRILAR
Bu artan ataklar, insan haklarını ve hukukun üstünlüğünü korumak maksadıyla oluşturulmuş yargı süreci garantilerini ve düzeneklerini hiçe sayan bir baskı modelini ortaya koymaktadır. Bunlar birebir vakitte, avukatlık mesleğini gaye alarak, avukatların ve meslek örgütlerinin, mesleksel fonksiyonlarını yerine getirirken oynadıkları rolü ve sahip oldukları hakları koruyan memleketler arası standartları zayıflatma eforlarının bir örneğidir.
Uluslararası toplumu şu adımları atmaya çağırıyoruz:
İstanbul Barosu Başkanı ve yönetim kurulu üyelerine yönelik tüm hukuk ve ceza davalarına derhal son verilmesi talep edilmelidir.
Türkiye yetkililerinin, bağımsız avukatlık mesleğini ve kurumlarını bastırmak için adalet sistemini berbata kullanması ve hukukun üstünlüğüne olan kamu inancını zayıflatması alenen kınanmalıdır.
Fırat Epözdemir’in ve sadece mesleksel vazifelerini yerine getirdikleri için gözaltına alınan öbür tüm avukatların derhal ve şartsız özgür bırakılması konusunda ısrarcı olunmalıdır.
Türkiye yetkililerine, İstanbul Barosu’nun sindirme, taciz yahut misilleme olmadan, bağımsız faaliyet göstermesine müsaade verme daveti yapılmalıdır.
Avrupa Kurulu, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği kuruluşları da dahil milletlerarası düzeneklere, Türkiye’de avukatlık mesleğinin bağımsızlığını, insan haklarını ve hukukun üstünlüğünü korumak için kararlı ve tesirli adımlar atma daveti yapılmalıdır.”
İmzacılar:
Uluslararası Af Örgütü
Asociación Americana de Juristas (American Association of Jurists, AAJ)
Berlin Bar Association
Défense Talih Frontière-Avocats Solidaires (Defense Without Borders-Solidarity Lawyers, DSF-AS)
Deutscher Anwaltverein (German Bar Association, DAV)
European Association of Criminal Bars (ECBA)
European Association of Lawyers for Democracy and World Human Rights (ELDH)
Federation of European Bars (FBE)
Foundation of the Day of the Endangered Lawyer
Geneva Bar Association
Giuristi Democratici (Italian Democratic Lawyers)
Human Rights Watch (HRW)
Indian Association of Lawyers
International Bar Association’s Human Rights Institute (IBAHRI)
International Federation for Human Rights (FIDH)
International Federation for Human Rights (FIDH), within the framework of the Observatory for the Protection of Human Rights Defenders
Law Society of England and Wales (LSEW)
Lawyers for Lawyers
Lawyers’ Rights Watch Canada (LRWC)
Magistrats Européens pour la Démocratie et les Libertés (European Association of Judges and Public Prosecutors, MEDEL)
Milan Bar Association
National Association of Democratic Lawyers (South Africa)
National Union of Peoples’ Lawyers (Philippines)
Republikanischer Anwältinnen- und Anwälteverein (Republican Lawyers’ Association, RAV)
The Defense Commission of the Barcelona Bar Association
The International Observatory for Lawyers in Danger (OIAD)
The New York City Bar Association
Turkey Human Rights Litigation Support Project (TLSP)
Vereinigung Demokratischer Jurist:innen (Association of Democratic Lawyers, VDJ)
World Organisation Against Torture (OMCT), within the framework of the Observatory for the Protection of Human Rights Defenders
